Sevmek nedir psikolojide ?

Zirve

New member
Bu ihtiyaç da kadınlara özgü değildir. Duygusal yakınlığa önem veren erkekler de vardır. Ancak bazı toplumsal yapılarda kadınlardan ilişkilerin duygusal yükünü üstlenmeleri, aile üyeleri arasındaki iletişimi sürdürmeleri ve başkalarının ihtiyaçlarını önceden fark etmeleri daha fazla beklenebilir.

Bu durum, sevginin algılanma biçimini etkileyebilir.

Örneğin, bir çiftin iki üyesi de tam zamanlı çalışıyor olsun. Taraflardan biri evdeki eksikleri fark etmek, alışverişi planlamak, aile ziyaretlerini düzenlemek ve sorun yaşandığında konuşmayı başlatmak için sürekli çaba gösteriyorsa, ilişkinin görünmeyen yükünü daha fazla taşıyor olabilir. Diğer partner fiziksel işlerin önemli bölümünü üstlense bile planlama ve duygusal düzenleme sorumluluklarının nasıl paylaşıldığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Sosyolog Arlie Russell Hochschild'in duygusal emek üzerine çalışmaları, insanların duygularını yönetme ve başkalarının duygusal ihtiyaçlarıyla ilgilenme biçimlerinin toplumsal rollerle ilişkisini anlamaya yardımcı olur. Bu kavram, romantik ilişkilerde her sorumluluğun otomatik olarak kadınlara ait olduğu anlamına gelmez. Daha çok, duygusal ve ilişkisel işlerin kim tarafından üstlenildiğini görünür kılmak için kullanılabilir.

Duygusal yakınlığın önemini vurgulayan bir insan, partnerinin yalnızca yanında bulunmasını değil, yaşadıklarına ilgi göstermesini de bekleyebilir. Örneğin, iş yerinde yaşadığı bir haksızlığı anlattığında hemen çözüm önerileri duymak yerine önce anlaşılmak isteyebilir.

Partneri ise sorunu çözmeye çalışarak yardımcı olduğunu düşünebilir. Bu durumda biri empati ararken diğeri çözüm üretmeye odaklanmaktadır.

Bu farklılık, taraflardan birinin daha mantıklı veya diğerinin daha duygusal olduğunu kanıtlamaz. İkisi de ilişkiye katkıda bulunmaya çalışıyor olabilir; ancak ihtiyaçların nasıl karşılanacağı konusunda ortak bir dil geliştirememiş olabilirler.

Üstelik duygusal yakınlık beklentisi de sınırsız değildir. Partnerin sürekli ulaşılabilir olmasını istemek, her duygusal dalgalanmada anında yanıt beklemek veya kişisel alanı ortadan kaldırmak sağlıklı bir ilişkinin zorunlu koşulu değildir. Yakınlıkla bireysel özgürlüğün birlikte korunabilmesi gerekir.

5. Bilimsel Araştırmalar Ne Söylüyor?

Kadınların ve erkeklerin aşkı nasıl yaşadığına ilişkin değerlendirmelerde kişisel gözlemler kadar bilimsel bulgulara da ihtiyaç vardır. Bununla birlikte araştırmaların sonuçlarını doğru yorumlamak önemlidir. Bir araştırmada iki grup arasında ortalama bir farklılık bulunması, o gruptaki herkesin aynı özelliğe sahip olduğu anlamına gelmez.

Bağlanma kuramı: John Bowlby'nin çalışmalarıyla temelleri atılan bağlanma kuramı, erken ilişkilerin insanların yakınlık ve güven anlayışlarıyla bağlantısını inceler. Yetişkin romantik ilişkilerinde bağlanma kaygısı yüksek bir kişi terk edilme ihtimaline daha fazla odaklanabilir. Kaçınmacı bağlanma eğilimi yüksek bir kişi ise yakınlık arttığında mesafe ihtiyacı duyabilir. Bu örüntüler hem erkeklerde hem de kadınlarda görülebilir.

Örneğin, partnerinin mesajına geç yanıt verildiğinde hemen reddedildiğini düşünen bir insan ile yoğun duygular yaşadığında yalnız kalmak isteyen bir insan arasında çatışma ortaya çıkabilir. Burada temel sorun cinsiyet değil, güveni kurma ve yakınlığı düzenleme biçimidir.

Aşkın biyolojik yönü: Helen Fisher ve çalışma arkadaşlarının romantik aşk üzerine yürüttüğü beyin görüntüleme araştırmaları, romantik aşk deneyiminin ödül ve motivasyonla ilişkili beyin sistemleriyle bağlantısını incelemiştir. Bu bulgular, aşkın yalnızca soyut bir düşünce olmadığını, biyolojik süreçlerle de ilişkili olduğunu gösterir. Ancak beyin görüntülerinden hareketle erkeklerin veya kadınların daha çok sevdiği sonucuna varılamaz.

Ayrıca dopamin gibi nörokimyasal süreçleri tek başına aşkın tamamı olarak görmek de hatalıdır. Romantik ilişkiler öğrenme, kişisel anlam, toplumsal bağlam ve zaman içinde gelişen etkileşimlerle birlikte değerlendirilmelidir.

İlişki doyumu ve çatışma: John Gottman ve Robert Levenson'ın uzun süreli çift araştırmaları, ilişki etkileşimlerinin zaman içindeki örüntülerini incelemiştir. Bu araştırma çizgisi, çatışma sırasında ortaya çıkan davranışların ve çiftlerin sorunları ele alma biçimlerinin ilişki istikrarıyla bağlantılı olabileceğini gösterir. Buradan çıkarılabilecek pratik sonuç, sevginin yalnızca çatışmanın hiç yaşanmamasıyla değil, çatışmaların nasıl yönetildiğiyle de ilişkili olduğudur.

Aşkın üç bileşeni: Sternberg'in kuramı, yakınlık, tutku ve bağlılığın farklı bileşimlerinin farklı aşk deneyimleri yaratabileceğini öne sürer. Bu yaklaşım, sevgiyi tek bir davranışla ölçmenin neden yetersiz olduğunu açıklamaya yardımcı olur.

Bu araştırmaların ortak noktası şudur: Aşkı anlamak için tek bir ölçüt yeterli değildir. Davranışlar, duygular, bağlanma biçimleri ve ilişkinin zaman içindeki gelişimi birlikte değerlendirilmelidir.

6. Aynı İlişkide İki Farklı Sevgi Tanımı: Karşılaştırmalı Örnekler

Teorileri günlük yaşamla karşılaştırdığımızda farklılıkları daha kolay görebiliriz.

Birinci örnek: Mesajlara geç yanıt vermek

Bir kişi, partnerinin yoğun bir iş gününde mesajlara geç yanıt vermesini doğal karşılayabilir. Ona göre önemli olan, günün sonunda iletişim kurmaları ve verilen sözlerin tutulmasıdır. Diğer kişi ise gün içinde kısa bir mesaj almayı, hatırlanmanın ve duygusal bağın sürdüğünün göstergesi olarak değerlendirebilir.

İlk kişi ilgisiz olmak zorunda değildir; ikinci kişi de gereksiz yere ilgi arıyor değildir. Fakat mesajların anlamına ilişkin beklentileri farklıdır.

Çözüm, herkesin aynı sıklıkta mesajlaşmasını zorunlu kılmak değil, iki tarafın da kabul edebileceği bir iletişim düzeni oluşturmaktır.

İkinci örnek: Sorun yaşandığında çözüm üretmek

Partnerlerden biri yaşadığı sıkıntıyı anlattığında diğeri hemen öneriler sunmaya başlayabilir. Bunu yardım etmek için yapıyordur. Ancak konuşan kişi o anda bir çözümden çok duygularının anlaşılmasını istiyorsa, kendisini dinlenmemiş hissedebilir.

Burada kullanılabilecek basit bir soru şudur: "Şu an birlikte bir çözüm mü bulalım, yoksa öncelikle seni dinlememi mi istersin?"

Bu soru, farklı ihtiyaçların çatışmaya dönüşmesini önleyebilir.

Üçüncü örnek: Gelecek planları

Bir insan sevginin göstergesi olarak ortak bir ev kurmayı, ekonomik güvence sağlamayı ve uzun vadeli planlar yapmayı önemseyebilir. Diğer insan ise gelecek planlarının yanı sıra bugünkü duygusal yakınlığı, birlikte geçirilen zamanı ve ortak kararların nasıl alındığını da önemseyebilir.

Bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. Sağlıklı bir ilişki, geleceğe ilişkin sorumluluklarla bugünkü duygusal ihtiyaçları birlikte ele alabilir.

Dördüncü örnek: Tartışma sırasında sessiz kalmak

Bazı insanlar tartışma sırasında düşüncelerini toparlamak için zamana ihtiyaç duyar. Bazıları ise konuşmanın kesilmesini terk edilme veya cezalandırılma olarak algılayabilir.

Burada belirleyici olan, sessizliğin nasıl kullanıldığıdır. Kişi sakinleşmek için ara isteyip ne zaman konuşmaya döneceğini açıkça söylüyorsa bu yararlı olabilir. Buna karşılık sessizliği diğer kişiyi kontrol etmek veya cezalandırmak amacıyla kullanmak ilişkiye zarar verebilir.

Bu örnekler, aynı davranışın farklı kişiler için farklı anlamlar taşıyabileceğini gösterir. Dolayısıyla bir davranışın anlamını yalnızca cinsiyete bakarak değil, ilişkinin bağlamını ve tarafların deneyimlerini anlayarak değerlendirmek gerekir.

7. Sevmek mi, Alışmak mı, Bağımlı Olmak mı?

Sevgiyle ilgili en önemli ayrımlardan biri, sevmenin alışkanlık ve duygusal bağımlılıkla karıştırılmamasıdır.

Uzun süreli ilişkilerde alışkanlık oluşması doğaldır. İnsanlar birlikte yemek yemeye, günlerini paylaşmaya, belirli rutinleri sürdürmeye ve birbirlerinin varlığına alışabilir. Bu alışkanlıklar tek başına sevginin bittiğini göstermez. Hatta ortak yaşamın öngörülebilirliğini artırarak güven duygusunu destekleyebilir.

Ancak bir ilişki yalnızca yalnız kalma korkusu nedeniyle sürdürülüyorsa, kişinin ihtiyaçlarını sürekli bastırmasına veya kendi sınırlarından vazgeçmesine yol açıyorsa daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Sağlıklı sevgi, iki insanın birbirine ihtiyaç duymasına izin verirken ayrı bireyler olarak var olabilmelerini de destekler. Birini sevmek, onun her davranışını onaylamak veya kendini bütünüyle onun isteklerine göre şekillendirmek değildir.
 
Üst